Wiadomości o genealogii szlachty polskiej z terenów dawnej Rzeczpospolitej byłego zaboru rosyjskiego (obecnie Ukraina) można uzyskać w takich ogólnych źródłach jak: księgach metrykalnych, spisach ludności,  księgach grodzkich i ziemskich sądów Rzeczypospolitej, dokumentach sądowych organów władzy Cesarstwa Rosyjskiego i innych źródłach. Oprócz tego istnieją też specjalne źródła, dotyczące genealogii szlachty, bardzo pomocne a wręcz niezbędne dokumenty szlacheckich zgromadzeń deputowanych jako również dokumenty gubernialnych i powiatowych marszałków szlachty.


Szlachta Cesarstwa Rosyjskiego uzyskała samorząd na mocy przywileju (Hramoty) Katarzyny II z 1785 r. Odtąd w Guberni Wołyńskiej, a w jej ramach w każdym powiecie  szlachta tam osiadła mogła wybierać swego marszałka. Gubernialne zgromadzenie szlacheckie, składające się z deputowanych szlachty wszystkich powiatów (po jednym z każdego powiatu), z marszałkiem gubernialnym na czele, miało rozpatrywać dowody szlachectwa i prowadzić gubernialną księgę genealogiczną szlachty. Kancelaria marszałków szlachty funkcjonowała bez przerwy. Miała ona kontakt i wpływ na wszelkiego rodzaju istotne sprawy w ramach kierowania gubernią. Podlegała Ministerstwu Spraw Wewnętrznych Imperium Rosyjskiego. Zlikwidowana została w roku 1917.

Przy naszej pomocy dotrzecie Państwo w swoich poszukiwaniach genealogicznych do bardzo ważnych i istotnych dokumentów, które zwłaszcza dla rodzin szlacheckiego pochodzenia z byłych terenów Guberni Wołyńskiej są bezcenne.  Wiadomości o każdej rodzinie szlacheckiej, która przetrwała proces legitymowania w ramach zaboru rosyjskiego są bogato udokumentowane i znajdują się w wielu tomach akt, z których najistotniejszymi dla dalszych badań są:

-akta wywodu rodowitości szlacheckiej,
-teczki legitymacyjne,
-księgi genealogiczne szlachty.

Dokładny opis wyżej wymienionych grup dokumentów znajdziecie Państwo w odpowiednich rozdziałach wraz z dołączonymi w porządku alfabetycznym wykazami nazwisk dla każdej grupy oraz przykładami dokumentów.

Oprócz tego w poszukiwaniach są pomocne wykazy szlachty w guberniach wydane drukiem na przełomie XIX-XX wieku zgodnie z Dekretem Rządzącego Senatu. Poniżej przedstawiamy Państwu wykaz rodzin szlacheckich z Guberni Wołyńskiej. Wykazy szlachty Guberni Kijowskiej i Podolskiej znajdzie Państwo również na naszej stronie w odpowiednich rozdziałach: „Szlachta Podola” i „Szlachta Kijowszczyzny”.

Do wykazu weszły na dzień 1 stycznia 1906 roku te rody szlacheckie, prawa których do przywilejów szlacheckich zostały uznane przez Rządzący Senat. Z osób pochodzących z wymienionych rodów szlacheckich, zostali zapisani i dodani do rodu ci, w stosunku do których decyzję podjęło Szlacheckie Zgromadzenie, zgodnie z regułami i przepisami ustalonymi na mocy prawa, a mianowicie jeżeli decyzja Zgromadzenia została zatwierdzona przez Senat i nie została wycofana podczas rewizji dokonanej przez Prokuratorów gubernialnych. Łącznie wykaz wymienia 3500 rodów szlacheckich w swojej większości pochodzących z byłej szlachty polskiej.

Spis składa się z 4 kolumn którymi są: nr i data Ukazu lub decyzji Rządzącego Senatu, na podstawie których odbyło się wpisanie; gubernia, w której rodzina została wylegitymowana; data decyzji Podolskiego Szlacheckiego Zgromadzenia Deputowanych o wpisaniu do Księgi Rodowej; spis rodzin szlacheckich oraz ich członków; nr części Księgi Rodowej, do której był wpisany ród, ułożone w porządku alfabetycznym.

Zawartość i znaczenie tego wykazu przedstawiamy Państwu na przykładzie wpisu szlacheckiej rodziny Sokolnickich.
SOKOLNICCY:
Zatwierdzeni w przywileju szlacheckim Imperium Rosyjskiego na mocy:
Dekretu Senatu pod nr 6792 w dniu 19 września 1845 roku:
Karol-Florian-Marcin syn Jana-Feliksa, wnuk Piotra, prawnuk Wojciecha-Alberta z synami: Andrzejem-Franciszkiem, Felicjanem-Adolfem, Władysławem-Leonem, Beniaminem-Wincentym-Franciszkiem i Wiktorem.
Dekretu Senatu pod nr 1308 w dniu 8 marca 1846 roku:
Józef-Patrycy syn Jana-Feliksa wnuk Piotra.
Dekretu Senatu pod nr 6327 w dniu 1 lipca 1850 roku:
Tomasz syn Józefa-Wincentego, wnuk Piotra a prawnuk Wojciecha-Alberta z synami: Wincentym-Antoni, Leonardom-Leonem, Ludwikiem-Mateuszem i Józefem.
Dekretu Senatu pod nr 5339 w dniu 3 czerwca 1859 roku:
Julian, Aleksander i Kamila-Wincentina dzieci Wincentego-Antoniego a wnukowie Tomasza.
Decyzji zgromadzenia w dniu 27 listopada 1867 roku:
Leopold -Tomasz, Ignacy-Józef i Mikołaj synowie Józefa a wnukowie Tomasza.
Dekretu Senatu pod nr 1962 w dniu 23 maj 1888 roku:
Józef syn Józefa wnuk Tomasza.