Dzieje powstań narodowych listopadowego (1831), styczniowego (1963) i następującej po nich wielkiej fali zesłań w głąb Cesarstwa Rosyjskiego są jednym z tematów, na jakie od półtora stulecia historycy wypowiadają się chętnie i obficie, ale w których wciąż odnaleźć można aspekty wątpliwe, budzące kontrowersje lub po prostu niedostatecznie rozpoznane przez badaczy. Zarówno sam zryw lat 1863-1864, jak i późniejsza zsyłka niemal od samego zarania prowokowały oceny i próby bilansu, dokonywane przez uczestników i obserwatorów; dość wspomnieć tu wydawane w drugiej połowie XIX stulecia prace Walerego Przyborowskiego, Józefa Ignacego Kraszewskiego, Agatowa Gillera, Jana Stelli-Sawickiego czy Stanisława Koźmiana. Od tamtego czasu literatura parająca się tematyką powstańczą i zesłańczą obrastała i wciąż obrasta w nowe prace, od wyczerpujących wielosetstronicowych monografii pióra Stanisława Zielińskiego, Stefana Kieniewicza czy Franciszki Ramotowskiej po okolicznościowe jednodniówki, od wielotomowego wydawnictwa źródeł z lat 1861-1865, dokonanego przez zespół polskich i rosyjskich historyków, aż po relacje nikomu nieznanych statystów tamtych wydarzeń, odnajdowane po latach i z pietyzmem publikowane przez mniej lub bardziej kompetentnych edytorów. Pomimo wszystko nadal odnaleźć tam można nisze, które wciąż można i trzeba uzupełniać.

Pragnąc pomóc tej sprawie pracownicy bura starają się nisze te zmniejszyć działając w kierunku zebrania wszelkich dostępnych wiadomości o uczestnikach tych historycznych wydarzeń. W ostatnich latach zebrano informacje o ponad 1500 osobach, uczestnikach tych historycznych wydarzeń – bohaterach narodowych. Takim wciąż nie dość eksplorowanym obszarem jest kwestia badań dokumentów Wojskowego Sądu Polowego w Kijowie. Pracując nad dokumentami tej instytucji trafiliśmy na jedną sprawę pod tytułem wiersz w języku polskim, niestety - brak nazwiska autora tego wiersza nie daje możliwości identyfikacji osoby tego bohatera, lecz data na końcu wierszu 29 maja niewątpliwie wskazuje na rok 1863.

Matko Chrystusa, Najświętsza Marijo
Z jękiem przychodzim do Twego ołtarza
Lud twój bezbronny dziki wróg zabija
Rąbie krzyż Pański, Twój obraz znieważa

Twojej opieki błagamy ze łzami
O Matko nasza przyczyń się za nami

Na Jasnej górze ukoronowana
Królowa Polska - zwróć na nas twe oczy
Za nasze grzechy przebłagaj gniew Pana -
Ofiaruj krew tę którą wróg z nas toczy

Choć srogie jarzmo zgniotło skargi nasze
W sercach jest miłość, nadzieja i Wiara
Odkryjem pierś swą na strzały, pałasze
Niech nam ojczyznę okupi ofiara

Tyś w Częstochowie święta nasza Pani
Broniłaś lud Twój od potęgi Szweda
Dziś, gdy nas gnębią Moskiescy Tyrani
Niechaj Twe ramię upaść Polsce nie da

W Bogu nadzieja nasza i obrona
I w Twej przemożnej Maryo przyczynie
Przy Twej pomocy jeden stu pokona
Ustąpią wrogi i Polska nie zginie

W innych narodach, którym wolność świeci
Obudź współczucie nad bezbronnym ludem
O Matko, Matko wysłuchaj twe dzieci
Wskrześ nam Ojczyznę jakimkolwiek cudem

Gdy Pan zastępów taranem nas ostroni
Powstanie nasza Ojczyzna kochana
Dzwignie się silnie, z nieszczęść swoich toni
I będzie chwała Imieniowi Pana

Wtedy w świątyniach skąd żałości pienia
Ze łzami dzisiaj wznoszą się do Ciebie
Zagrzmią z radości hymny dziękczynienia
A nasi święci powtórzą je - w Niebie

Cześć chwała - Bogu Trójcy jedynemu
Ojca Synowi, Duchowi Świętemu
Sława Maryi, bo dla tej przyczyny
Bóg miłosierny odpuści nam winy

29 maja