|
Z I E M I A N I E
Sytuacja prawna na tym obszarze Południowo-Zachodniego Kraju Imperium Rosyjskiego do rewolucji 1917 roku była odmienna niż w Królestwie Polskim, co miało wpływ na stan posiadania i charakter własności ziemskiej. Do polowy XIX wieku w guberniach zachodnich Kijowskiej, Podolskiej i Wołyńskiej Cesarstwa Rosyjskiego, czyli na ziemiach należących niegdyś do Rzeczypospolitej, dominowała pod względem liczebności i obszaru posiadanych majątków własność polska. Dopiero szeroko zakrojone represje wywołane powstaniem styczniowym doprowadziły z czasem do ograniczenia zasięgu polskich majątków. Dokonało się to głównie pod wpływem kilku ukazów wydanych w trakcie lub bezpośrednio po upadku powstania 1863 r. Zaś w grudniu 1865 r. kolejny ukaz carski zmuszał do szybkiej sprzedaży (w ciągu 2 lat) majątku wszystkich uczestników i sympatyków ruchu 1863 r. Dopiero rok 1905 spowodował znaczne złagodzenie polityki Rosji wobec mniejszości polskiej, wówczas cofnięto część rozporządzeń, m.in. pozwolono Polakom nabywać nieruchomości ziemskie, ale tylko od osób pochodzenia polskiego.*
W niektórych powiatach ziemianie polscy utracili w latach 1864-1905 ponad 50% posiadanej wcześniej ziemi. Należy pamiętać, iż nie wszystkie te straty były wyłącznie wynikiem ruchu 1863 r. Wielu tysięcy hektarów ziemi ziemianie rozparcelowali i sprzedali chłopom, a uzyskane środki nierzadko przeznaczyli na kompensację zamiast na rozwój gospodarstwa. Niejeden majątek sprzedano z licytacji, gdyż jego właścicielowi brakowało wykształcenia fachowego. Sporo gospodarstw ziemskich upadło, ponieważ nie przystosowały się do nowych warunków ekonomicznych, jakie zaistniały po zniszczeniu pańszczyzny. Polacy sprzedawali ziemię głównie rosyjskim ziemianom, urzędnikom, przemysłowcom i wojskowym, a także chłopom ukraińskim, w mniejszym stopniu kolonistom czeskim i niemieckim.
Przy naszej pomocy dotrzecie Państwo w swoich poszukiwaniach genealogicznych do bardzo ważnych i istotnych wykazów właścicieli ziemskich w guberniach zachodnich Kijowskiej, Podolskiej i Wołyńskiej Cesarstwa Rosyjskiego.
* - D.Beauvois, La bataille de la terre en Ukraine 1863-1914, Lille 1993, s. 19.
|
